Brieven uit Ghana - 15 maart 2000

Wie zijn wij
Plaatsing
Brieven
Foto's

Brief van Erik

Asankrangwa 15 maart 2000

Hallo allemaal,

Hoe is het ermee in het verre Nederland? Al een beetje aan het opwarmen? of vooralsnog veel maartse buien? Hier wil het maar niet gaan regenen. Da's voor ons wel jammer want dan blijft het voorlopig een graadje of 35, maar voor de mensen hier misschien nog wel lastiger. Volgens Oboyo Yankee, de Agric-master, moet het snel gaan regenen anders verpieterd de oogst en kon het wel eens een magere periode worden...

Maar goed, wij overleven het wel. Ik zweet me wel te pletter, en ik moet goed opletten dat ik genoeg drink, maar dat lukt prima. Gister hebben we voor het eerst echt Ghanees gekookt (na de kookles in Aburi dan). Banku met Groundnut soup (pindasoep). Banku is een soort deegachtige klont, net als fufu, maar dan van mais.
Twee weken geleden hebben we een enorme bak gedroogde mais op de markt gekocht, en wisten niet zo goed wat we daar eigenlijk mee moesten. Dat hebben we dus aan Corry, een Nederlandse vrouw die hier al 3 of 4 jaar woont met haar Ghanese man, gevraagd en zij vertelde ons hoe je Banku maakt; mais een dag in het water zetten, dan twee uur koken, dan malen in de dorpsmaalmachine en dan heb je "corn dough" (maisdeeg). Als je dit dan onder voortdurend roeren met wat water kookt, dan krijg je Banku. Voor nog lekkerdere moet je ook nog wat "Casave dough" toevoegen, maar wij vonden dit al best. Dus gister kwam Corry's dochtertje Orphelia ons helpen en uiteindelijk hebben we met ons vieren (wij , Corry en Orphelia) banku met groundnutsoup gegeten.! Lekker! En gister op marktdag eindelijk een grote ananas gevonden. Mjammie!

Op school is alles de laatste paar dagen een beetje erg rommelig verlopen. Afgelopen vrijdag werd ineens nogal plompverloren meegedeeld dat de end-of-term examens deze week zouden zijn (inplaats van, zoals ons altijd verteld, na de break). In het weekend dus snel examens geschreven, zonder dat nog bekend was hoeveel tijd de leerlingen zouden hebben en wanneer precies mijn vakken getoetst zouden worden. Nou, een examenrooster kwam er niet, dus iedereen moest maar gewoon in z'n eigen tijd, tijdens z'n normale lessen, de test geven. Maandagochtend werd meegedeeld dat er vrijdag geen lessen en tests zouden zijn. Gedurende de week werd duidelijk dat er een aantal verplichtte vakken hun examen wel tegelijk zouden geven, en zij hadden zonder overleg examens tijdens andermans lessen gepland. Daar is vooral Maris nogal de dupe van geworden. Tenslotte werd gistermiddag en vandaag definitief bekend dat morgen (donderdag) een moslim feestdag en nationale vrije dag is, dus dat er eigenlijk liever geen examens mochten worden gegeven. Ja, dank je de koekoek! Mooi niet dus, ik ga morgen gewoon nog twee tentamens geven (na wat summier overleg met leerlingen, die hier in het zuiden toch allemaal christen zijn).

En dan zit ons eerste "term" er dus op! vakantie! Heel gek, maar na die vier weken hebben we al echt het gevoel dat we eraan toe zijn. Maar goed we hebben ook aardig wat te verwerken gekregen. Deze laatste week is een nogal extreem voorbeeld, maar het is al vaker gebeurd dat lessen of hele dagen onaangekondigd niet doorgingen. Roosters worden veranderd zonder dat iemand het weet. Ik heb al (meermalen!) gehad dat ik les stond te geven en er ineens een jongetje aan de deur verscheen: "Mijnheer, U moet ons nu lesgeven." Hadden ze me gewoon voor twee klassen tegelijk ingeroosterd...
En de resultaten van de eerste natuurkunde test waren ook wel even slikken. Hun wiskundige vaardigheden zijn soms zo belabberd... Zij kunnen er natuurlijk niets aan doen hoor, maar als je ziet dat een sommetje als X + 12 = 60 wordt opgelost door aan beide kanten door twaalf te delen, de twaalf dan ook keurig weg te strepen en het antwoord vervolgens iets als 60/12 = 20 is, dan moet je toch wel even huilen...(Sorry, maar dit zijn leerlingen die Science gekozen hebben, en een niveau horen te hebben van 3 of 4 havo met wiskunde B). En dat is dan nog het slimme, selecte groepje science studenten.

In mijn integrated science test (verplicht voor iedereen) had ik het lef te vragen hoeveel meters er in 64 kilometer gaan. Van de 41 leerlingen had niet één het goede antwoord, en antwoorden als 28,5 m. kwamen meer dan eens voor. Terwijl ik er toch meer dan een les aan heb besteed om het proberen uit te leggen. Maar goed, van sommige is het engels ook wel erg slecht (ik heb één test teruggehad waar letterlijk geen woord in voorkwam dat ik begreep. Het was volgens ons woordenboekje zelfs geen Twi..) en daarbij is mijn uitspraak bepaald niet Ghanees. Ghanees engels is een taaltje op zich.
Zelfs de best engels sprekende leraren zijn soms moeilijk te verstaan voor ons, dus dat zal de andere kant op ook wel zo werken. Ik heb al een keer gehad dat een meisje me als voorbeeld van een levend ding een antwoord gaf dat klonk als "beh" !. Ik heb het haar drie keer laten herhalen en dacht toen dat ze " bee" bedoelde. Nee, begon nu ook de rest van de klas, "beh". Zij verstonden haar perfect en begrepen niet dat ik het niet snapte. "Bat" probeerde ik, "Bear" ? Uiteindelijk schreef een jongetje "Bird" op het bord. "Beh" las hij wijzend voor.. Okee, zo kun je het dus ook uitspreken. Ik ben er op gaan letten en het is een perfect normale ghanese uitspraak. "Earth" wordt op dezelfde manier uitgesproken ("Eh").

Nou ja, even genoeg over lesgeef-perikelen geproken. Straks gaan jullie nog denken dat het allemaal kommer en kwel is hier in Ghana ! Niets is minder waar! Ha! Het lesgeven op zich vind ik nog steeds heel leuk, vooral mijn natuurkundeklasje is erg enthousiast (bij Mariska in de klas gaan ze zelfs dansjes maken als ze cellen zien). Ook in de andere klassen zitten erg slimme en geïnteresseerde leerlingen, ook al zijn ze vaak minder geïnteresseerd in het vak dat ik ze geef (Integrated science). Maar dan is het juist zo leuk dat ik toch wat "meerwaarde" heb.
In mijn Agric-klas behandelde ik als voorbeeld van klassificatie de verschillende groepen in een maatschappij, zoals families en "extended families". Toen ik ze ging uitleggen dat in Nederland familie en vooral "extended family" veel minder belangrijk is dan hier, barstten natuurlijk de vragen los. Hoe het dan zat met de sociale zekerheid (wat hier dus inhoudt dat je altijd een oom, tante of neef hebt die je helpt). Of het waar was dat in Nederland alle huizen van de regering zijn en dat iedereen daar dan gratis in mag wonen en wat voor munteenheid we in Nederland hebben. Ik had toevallig nog een gulden in mijn zak dus dat was wel een succes.

Nou ben ik weer over school aan het vertellen, terwijl er toch echt wel meer is in Asankrangwa. We hebben al aardig wat vriendjes gemaakt. De andere blanken (Corry, Paul de PeaceCorps-leraar en Emma de VSO apotheker in het ziekenhuis) liggen natuurlijk voor de hand maar zijn ook echt erg aardig. Veel leraren, vooral de jongere zijn ook erg okee. Ben Kofi, Oboyo Yankee en Charles zijn namen die jullie vast in meer brieven van ons gaan tegenkomen. Dan zijn er nog de twee Accountants, Isaak en Frosuhene. Vooral Isaak is altijd heel enthousiast en wil ons graag helpen met Twi leren.
Met de meeste andere collega's en "Senior Staff" kunnen we het ook aardig vinden. Mr. Chicata, de "Assistant headmaster" en hoofd van de science-department leek eerst een beetje stug en afstandelijk, maar begint langzaam een beetje los te komen. Mr. Ackom is nog een wat vaag figuur. Hij is de lab-assistent, een soort ammenuensis dus, maar ik kan nog niet zo goed hoogte van hem krijgen. Hij beheert ook de science bibliotheek en daar zit hij van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat. Als ik hem iets vraag doet hij dat netjes, maar op de één of andere manier niet helemaal van harte.
Verder geeft hij een soort boekje uit met "Pent-Eagles hints of Academic Prophet", allemaal examenachtige vragen met uitleg voor de science vakken, helaas nogal rommelig gerangschikt. In de vakantie geeft hij ook een extra science cursus onder dezelfde naam en hij schrijft nog allemaal godsdienstige pamfletten, een beetje op het waanzinnige af. (Hij schijnt rond kerstmis geschreven te hebben dat rond de jaarwisseling de Apocalyps zou beginnen, overigens niet als enige in Asankrangwa. Volgens Paul was er een gast-predikant bij een van de kerkdiensten op school die iedereen de stuipen op het lijf joeg met doemverhalen, en had de katholieke kerk geen plaatsen genoeg om alle berouwvolle zondaars te herbergen).

Ons meest aanhankelijke vriendje tot nu toe is Kwabena, het katje dat de eerste dag in ons huisje al kwam aanlopen. Eerst mocht hij (of eigenlijk waarschijnlijk zij) het huis niet in, omdat hij er nogal stoffig en luizig uitzag. Inmiddels heeft hij de keuken en de huiskamer veroverd en ligt regelmatig bij een van ons op schoot te spinnen. Soms is ze wat erg opdringerig en bijt in je tenen of klauwt in je borst. 's nachts slaapt ze nog buiten, maar zodra ze beweging in het huis bemerkt staat ze voor de deur te mauwen. We geven haar soms wat kippebotjes of Banku of andere restjes, maar het grootste deel van haar eten moet ze zelf nog verzorgen. Da's wel handig, want we hebben al een tijd geen muizekeutels meer in de keuken gevonden en ze eet ook spinnen, dus hopelijk ook ander ongedierte.
We ontdekken soms nog steeds een forse kakkerlak in de badkamer. Waarom moet ik nu ineens aan Zaza de kakkerlak uit Pluk van de Pettflat denken, die altijd bang was voor de spuitbus van mevrouw Helderder ? Als kind lag mijn sympathie toch echt bij Zaza, maar als de grote broertjes van Zaza met z'n allen door mijn huis gaan rennen grijp ik toch maar naar de spuitbus. Annie M.G. Schmidt zal wel hoofdschuddend toekijken op haar wolk en alle door mij vermoordde kakkerlakzieltjes een goed onderkomen in een of andere hemels-vieze keuken bezorgen.

Asankrangwa 17 maart 2000

Het eerste semester is voorbij !. De leerlingen-exodus is begonnen , de trotro's vol koffers op het dak, rijden af en aan en verdienen goed geld aan alle naar huis terugkerende "boarders".
Van de Moslim-feestdag trok gelukkig niemand zich iets aan (er waren klassen die nog vier toetsen moesten maken) . Mijn leerlingen kwamen braaf allemaal opdagen, wat bij een gewone les altijd nog maar afwachten is. Ik ben meteen maar aan hert corrigeren geslagen en heb het meeste zelfs al af.

Voor ons is vandaag dus de vakantie begonnen. Vanmorgen lekker uitgeslapen tot 7 uur. Normaal staan we om zes uur op en vaak zijn we zelfs nog eerder wakker door onze getikte haan, die soms al om 3 uur begint te kraaien. Gisteravond begon het ineens te regenen, een forse tropische stortbui. Tot onze verbazing bleef de electriciteit de hele regenbui door aan, maar toen de bui al bijna was gestopt gingie alsnog uit. Ik heb toen nog wat bij kaarslicht gecorrigeerd, maar dat was niet zo'n succes. en dus lagen we al om 9 uur in bed en dan is 7 uur opstaan echt een lange nacht.

Veel leerlingen die voorbij komen lopen hebben Asanco T-shirts of jurken aan. Veel bedrijven in Ghana laten hun eigen stof bedrukken. Het ziet er uit als een soort stempeltechniek. Van die stof maken ze dan gordijnen, tafelkleedjes en soms kleding. VSO heeft 't, Peace Corps heeft 't, de SSB-bank heeft 't en de school dus blijkbaar ook. Wel grappig, de leerlingen dragen die kleding ook vaak in hun vrije tijd. SSS is iets wat toch niet voor iedereen is weggelegd, dus ik neem aan dat ze er best een beetje trots op zijn en graag willen laten zien dat ze op een SSS zitten.

Nou heb ik nog steeds niks verteld over de VSO-regionale meeting van twee weken geleden ! En dat terwijl het toch een heel geslaagd weekend was. Het was heel leuk om de twee andere vrijwilligers van onze lichting weer te spreken (Donald en Susan). Ook de overige drie, die we nog niet kenden, waren erg oké. De meeting was in Ayinasi, waar Maurits werkt. Hij is daar Conservationalist, wat inhoudt dat hij het regenwoud daar moet beschermen. De manier waarop ze dat doen is door te zorgen dat het economisch aantrekkelijk wordt om het te laten staan i.p.v. om te hakken, en er dus een toeristisch National Park van te maken. Ze hebben dus een aantal kampen gebouwd waar je als toerist kunt overnachten en wat wandelpaden uitgehakt. Natuurlijk hebben we dat bezocht, en het is er prachtig!

We hebben ons wel te pletter lopen zweten, wat is het daar warm en vochtig ! Het spectaculairste was nog wel een stuk dat ze de "bamboe kathedraal" noemen. Enorme bossen bamboe, die inderdaad een soort pilaren met koepeldaken vormen. Erg sprookjesachtig en onaards, en in vergelijking met die enorme ruimte voelden we ons ineens heel klein. De dag erna zijn we naar een echt Bounty-strand gegaan met lange beige stranden, rotseilandjes waar je heen kon klauteren en prachtige palmbomen waar we in de schaduw bier en kokosmelk-uit-de-noot hebben gedronken. Echt vakantiegevoel dus. Ons geld ging wel een beetje hard, dus we moeten dit soort dingen niet te vaak doen....

Maandag en dinsdag hadden we ook nog vrij, dus we zijn maandagmorgen naar Takorade doorgereisd, de dichtstbijzijnde grote stad en (samen met Sekondi) de hoofdstad van Western Region . Daar hebben we veel inkopen gedaan, dingen die je hier in Asankrangwa niet hebt, en overnacht in een heel betaalbaar en toch leuk hotel. Veel gepraat met Susan, die een echt goede vriendin aan het worden is. Ze zit hier niet zo heel ver vandaan (in Sefuri Wiawso, zoek maar eens op) en we gaan haar over twee weken daar opzoeken.
Overdag en op bewust niveau kan ik niet zeggen dat ik veel tijd heb om jullie te missen, maar ik droom bijna iedere nacht over Nederland en alle vrienden daar. Dat zegt toch ook wel iets, denk ik ! In elk geval lijken jullie minder ver weg als ik zo'n brief schrijf.

Groeten aan iedereen en houd je taai.

Erik en Mariska

Met dank aan de familie Min voor het intypen van deze brief.