Brieven uit Ghana - 19 mei 2001

Wie zijn wij
Plaatsing
Brieven
Foto's

Rondzendbrief van 19 mei 2001

Asankrangwa, 19 mei 2001

Wij hier in Ghana dachten dat het wel weer eens tijd werd om wat van ons te laten horen, dus bij deze. We zijn inmiddels net aan ons vijfde (één-na-laatste!) semester hier begonnen. We proberen ieder semester een rondzendbrief te schrijven, maar deze gaat dus nog voornamelijk over het afgelopen semester. Voor meer regelmatige informatie verwijzen we internetgebruikers naar onze webstek serverbeest.mine.nu/Ghana.

In ons dagelijks leven is niet zo veel veranderd. Onze kat Abena is helaas aan het begin van vorig semester overleden. Waarschijnlijk was ze al heel lang ziek, want ze was altijd erg mager. Haar broertje Kofi was altijd erg schuw, maar is tegenwoordig minstens net zo knuffelig en aanhalig als Abena was. Een waardige opvolger dus. En we hebben al heel lang geen muizen meer...

De lessen in het Twi zijn helaas gestopt. De leraar begon zo vaak weg te blijven dat we gezegd hebben dat het dan maar niet meer hoeft. Corrie moest iedere keer de heuvel naar de school beklimmen (toch een kwartiertje lopen) en dan zaten we een uur voor niks te wachten. Wel jammer, want we zijn nog niet bepaald vloeiend. En zonder lessen ga je toch niet snel zelf studeren.

Jacqueline en Agatha wassen en dweilen nog steeds voor ons. Ook onze schoollunch wordt nog steeds gebracht, maar niet meer door Matthew. Hij is de beste leerling van zijn jaar, en dat heeft hem inmiddels een beurs opgeleverd, zodat hij nu gewoon in het internaat kan wonen. Inmiddels woonden er echter al drie andere studenten bij hem in (met z'n vieren in één klein kamertje!). Eén van de andere jongens brengt ons nu eten. Matthew heeft ons wel laten weten dat als we hem nog ergens voor nodig hebben, we het maar moeten zeggen. Misschien gaan we hem binnenkort vragen te helpen met het verbouwen van wat groenten; hij volgt tenslotte het Agrarische lesprogramma...

Onze voorzieningen zijn nog steeds wat wisselvalig. Op het moment stroomt het water erg goed, dus was- en douchewater hoeven we nooit meer te halen. De elektriciteit is een tijdlang erg onbetrouwbaar geweest, hij viel elke dag wel voor een paar uur uit. Inmiddels is het al weer iets beter, maar twee tot drie avonden per week zitten we nog steeds wel in het donker. Tenslotte is door een blikseminslag de telefoon meer dan twee maanden buiten werking geweest. Toen voelden we ons wel heel erg van de buitenwereld afgesloten. Sinds deze week doet hij het gelukkig weer! Helaas heeft de blikseminslag ook de modem die we hadden geïnstalleerd in één van de computers opgeblazen, dus e-mail hebben we hier voorlopig nog niet...

Op de school zijn er wel wat dingetjes veranderd. Het nieuwe jaar is begonnen, dus er is een hele lading nieuwe eerstejaars gekomen. Een hele grote lading! Bestond het afgelopen jaar uit ongeveer 140 leerlingen, dit jaar zijn het er bijna 230. Dat is op zich natuurlijk een positieve ontwikkeling: Het betekent dat meer kinderen in deze omgeving vervolgonderwijs gaan doen, of dat onze school steeds beter staat aangeschreven, of allebei. Helaas is de infrastructuur voor zoveel leerlingen nog niet helemaal aanwezig. Om te beginnen moesten er heel snel een aantal extra schoolbanken in elkaar getimmerd worden. Verder is er geen ruimte voor meer dan vier klassen per jaar. Er zijn nu dus klassen met meer dan 50 of 60 leerlingen, en voor sommige combinatievakken kijkt de leraar tegen 90 paar ogen aan. Dat is natuurlijk volstrekt onhandelbaar. Er zijn wel meer lokalen op de school, maar die worden momenteel gebruikt door een lagere school. Die lagere school is het geesteskind van de hoofdmeester, dus die zal hij er niet zo snel uitzetten. De hoofdmeester heeft beloofd dat er snel naar oplossingen gezocht gaat worden...

Wij hebben gelukkig niet zo direct met deze problemen te maken. Erik geeft helemaal geen eerste klassen les, en Mariska alleen Biologie aan de Science-leerlingen. Dat zijn er nu 27, wat heel veel is voor een Science klas, maar nog heel goed te behappen. Wel geven we allebei les aan een derde klas (Mariska zelfs aan alle derde klassen), en dat is ook wel spannend want de eindexamens komen er al weer aan. Jaja, inderdaad, vorig jaar waren die half november pas, maar de regering heeft besloten de examendata vooruit te schuiven. Alle huidige leerlingen hebben dus bijna een heel semester minder om het driejarige programma te volbrengen. We zijn nu dus allebei hard aan het werk om de syllabus af te krijgen met onze derdejaars. Vooral voor Integrated Science is dat zo goed als onmogelijk, zelfs in drie volledige jaren. We kiezen dus de onderwerpen uit die ons het belangrijkste lijken. Niet alleen voor het examen, maar gewoon in het algemeen. Onderwerpen als gezondheid, voeding, AIDS en geboorteplanning, milieuproblematiek: Allemaal onderwerpen uit de syllabus, maar toch net iets belangrijker dan het bereiden van waterstofgas uit zoutzuur of het berekenen van de inhoud van een cilinder (hoewel dat natuurlijk ook erg interessant is...).

Ons computer project begint nu al aardig op te schieten. De computers van de school zijn allemaal gerepareerd, en de school heeft zelf geld bij elkaar gekregen voor nog een aantal nieuwe (tweedehands) computers. Verder hebben de diverse familieleden Cd-rom's met (bijna legale) software naar hier opgestuurd. De school heeft nu elf Windows 95 computers in een eigen lokaal. Dat was nog een heel gedoe, want natuurlijk moet het lokaal goed inbraak beveiligd zijn, goed bekabeld en het liefst met airconditioning. Bovendien hadden de computers behoorlijk te kampen met het warme, vochtige en stoffige klimaat van ons prachtige tropische regenwoud. Iedere computer heeft dus nog wel een keer opengelegen voor hij deed wat wij wilden. De bedrading van het lokaal hebben we uiteindelijk zelf maar opnieuw gedaan. De airconditioning is geïnstalleerd, maar heeft het helaas alweer begeven. De monteurs zijn moeilijk hier heen te krijgen, omdat Asankrangwa zo ver weg en aan zo'n slechte weg ligt. En natuurlijk kost het allemaal veel te veel geld. Maar iedereen is erg enthousiast. Paul (een vrijwilliger van PeaceCorps, de Amerikaanse tegenhanger van VSO) geeft iedere klas eens in de week een uurtje computerles, en ik heb de leerlingen nog nooit zo hard naar hun lokaal zien rennen. Wij zijn begonnen met computerlessen voor de leraren, en ondanks de heel behoorlijke kosten doen bijna alle leraren plus administratief personeel er aan mee. We hebben de groep zelfs in tweeën moeten splitsen, zodat we nu twee lessen in de week geven aan 29 mensen. Als het aan de leraren ligt worden dat er nog meer, maar wij vinden dat we al hard genoeg werken.

Tenslotte is Mariska begonnen met het in Excel invoeren van de cijfers van de derdejaars leerlingen. Daar moeten namelijk alle gemiddeldes enzo van uitgerekend worden, en met de hand duurt dat heel lang en worden er makkelijk fouten gemaakt. Op de computer kan dat natuurlijk veel makkelijker en sneller. We moeten het programma nog wel uitleggen aan de mensen van de administratie, maar dat komt nog...

Verder zijn we allebei met kleine zij projectjes bezig. Erik is al een tijdje bezig de zonnepanelen van het ziekenhuis te repareren. Deze zijn al heel lang geleden geïnstalleerd, maar op een gegeven moment kapot gegaan. Het bleek dat ze nog wel redelijk functioneren, en samen met de elektricien van het ziekenhuis probeert hij ze weer aan de praat te krijgen. Helaas heeft het computer-gebeuren de meeste tijd opgeslokt, zodat het ziekenhuis nog steeds zonder zonne-stroom zit. Mariska is sinds kort betrokken bij de oprichting van een meisjesclub op de school. Feitelijk gebeurt dit door FAWE, een West-Afrikaanse organisatie voor meisjesonderwijs. FAWE heeft al clubs op de lagere scholen, en vond het nu tijd voor de oudere meisjes. Mariska is gevraagd als 'matron' van de club op te treden, samen met de andere lerares op Asanco. De organisatie houdt zich bezig met het stimuleren van onderwijs voor meisjes en Aids-voorlichting. En dat is hard nodig hier! Meisjes en vrouwen worden nog erg vaak gezien als minderwaardig, en vooral geschikt voor het huishouden en het baren van kinderen. Onze school bijvoorbeeld heeft veel minder meisjes dan jongens, en de meisjes die er zijn presteren gemiddeld slechter (door gebrek aan zelfvertrouwen en negatieve reacties uit hun omgeving). Gelukkig is onze hoofdmeester wat dat betreft vrij vooruitstrevend en roept hij de meiden regelmatig op de jongens voorbij te streven. Langzamerhand begint er dan ook een verbetering op te treden; in het nieuwe eerste jaar zitten bijna evenveel meisjes als jongens.

Een week geleden heeft FAWE een soort conferentie gehouden op de drukbezochte wekelijkse markt in Asankrangwa. Daar presenteerden de lagere schoolclubs zich met liedjes, gedichtjes en toneelstukjes over AIDS en meisjeseducatie. Natuurlijk waren wij ook uitgenodigd, maar het meeste was in het Twi. Voor ons wel jammer, maar voor de (voor een groot deel ongeletterde en niet Engels sprekende) marktbezoekers natuurlijk wel beter. Hoogtepunt was de demonstratie van het mannen- en het vrouwencondoom door een FAWE-dame. Hoewel de hilariteit natuurlijk enorm was, denk ik dat het voor heel veel aanwezigen nieuwe en erg zinvolle informatie betrof...

Sowieso is seksuele voorlichting hier hard nodig. Wij zijn er de laatste paar weken van het afgelopen semester in elk geval druk mee in de weer geweest, als onderdeel van de Integrated Science lessen. Omdat er bij andere gelegenheden waarschijnlijk niet snel zo openlijk over gepraat zal worden, hebben we ruim de mogelijkheid tot vragenstellen gegeven. En soms zijn we erg geschrokken van die vragen. Zo blijkt periodieke onthouding hier een erg geliefde methode van geboorteplanning. Verder geloven ze in allerlei andere fabeltjes: Het nemen van vijf paracetamol tegelijk voorkomt zwangerschap; van de allereerste keer seks kun je niet zwanger worden; van de anticonceptiepil krijg je kanker; na twee flesjes bier presteer je beter in bed (en kun je beter autorijden, trouwens); als je niet regelmatig seks hebt word je gek, of ziek, of 'groei je dicht'; je kunt AIDS krijgen van het gebruiken van de tandenborstel van een seropositieve vriend, of het schudden van zijn hand; condooms kun je meerdere keren gebruiken, mits je ze goed wast. En als alle anticonceptie niet helpt laat je toch gewoon een (illegale) abortus plegen: Dat schijnt hier erg veel voor te komen. Van een vriendin die dokter is elders in Ghana hebben we gehoord dat onvruchtbaarheid of problemen bij de zwangerschap heel erg vaak terug te voeren zijn op slecht uitgevoerde, illegale abortussen. Laten we hopen dat onze leerlingen wat opsteken van onze lessen, en het verder vertellen aan vrienden, familie en dorpsgenoten...

Wat gebeurt er hier verder allemaal? Gedurende de paasvakantie zijn we naar de jaarlijkse VSO conferentie in Accra geweest. We hebben daar allebei zelf ook een korte sessie georganiseerd. Mariska over alternatieve lesmethoden (iets waar ze hier ook zelf veel mee experimenteert) en Erik over het optimaal gebruiken van Science Resource Centres. Hiervoor had hij de nationale coördinator van het Science Resource Centre-project uitgenodigd die erg enthousiast en met oog voor de verschillende problemen kon vertellen. Verder hebben we natuurlijk weer veel met vrienden en collega's uit de rest van Ghana kunnen spreken.

Na de grote algemene conferentie was er nog een kleine workshop voor Science-leraren. Deze was helemaal in het verre noorden (Tumu, voor als je een kaart van Ghana hebt), maar we zijn er toch heen gegaan. Twee dagen heen en twee dagen terug reizen, maar wel erg leuk. Practica geoefend en Pito (lokale gierst-wijn) gedronken. Inmiddels zijn wij de 'ervaren' VSO-ers die de nieuwere collega's informatie en tips kunnen geven. Een nieuw en vreemd gevoel, want af en toe voelen we ons zelf nog steeds erg onervaren...

Onze VSO project officer Benedict komt binnenkort ook weer langs om met ons, de hoofdmeester en andere betrokkenen te gaan praten over opvolging. Hoewel wij altijd gezegd hebben dat de schol niet echt hulp van VSO meer nodig heeft, is besloten dat ze toch ook niet stel-op-sprong kunnen stoppen met het sturen van mensen. Zeker nu het computerlab een beetje begint te lopen zou het zonde zijn als dat geen vervolg zou krijgen. Er is daarom besloten om nog één laatste VSO-er te sturen. Benedict wil onder andere van de verschillende mensen horen wat voor persoon dat zou moeten zijn, opdat VSO een zo geschikt mogelijk vrijwilliger kan selecteren.

Sinds het begin van dit semester is er een heel bijzondere nieuwe leerling op school. De broer van onze hoofdaccountant woont al jaren in Amerika en zijn kinderen zijn daar ook geboren. Eén van die jongens schijnt zich niet erg te interesseren voor school en zich in het algemeen wat te misdragen. Vaders was daar erg slecht over te spreken. Hij herinnerde zich natuurlijk zijn eigen jeugd in Ghana nog, waar onderwijs een privilege in plaats van een vervelende plicht was. Toen de jongen zich daar weinig van aantrok heeft vaderlief besloten hem een lesje te leren: Hij heeft hem hier naar school gestuurd! De arme jongen woont nu bij zijn oom de hoofdaccountant en zit in de eerste klas Science. Zijn Amerikaanse accent is voor z'n medeleerlingen (en zelfs voor ons!) moeilijk te verstaan, hij spreekt natuurlijk geen woord Twi, is niet gewend aan uniformen, lijfstraffen, eindeloos feitjes stampen, ochtend bijeenkomsten met bidden en bijbelteksten en lessen van zeven tot vier. We hopen heel erg dat z'n vader het na een semester wel weer welletjes vind en hem terughaalt, want die jongen loopt natuurlijk anders een behoorlijke leerachterstand op. Ik bedoel, dit is misschien een van de betere scholen in de omgeving, maar ik sla het Amerikaanse onderwijs toch nog steeds net iets hoger aan dan het Ghanese...

Tot slot nog een mooi verhaal dat hier een maandje geleden de ronde deed. Niet lang geleden trok er een wonderdokter met zijn assistenten door de regio. Hij trad op in nachtclubs enzo, waarschijnlijk met een soort goochelshow, maar ze geloven hier allemaal heilig dat dat magie of 'juju' is. In elk geval, één van die assistenten bleef na zo'n show in Asankrangwa een beetje hangen in de nachtclub, ontmoette een leuk meisje en nam haar aan het eind van de avond mee naar zijn hotel. Nadat ze met hem het bed gedeeld had wilde ze graag voordat het licht werd naar huis, anders werd haar moeder kwaad ofzo. De volgende morgen had de man spijt dat hij haar had laten gaan, want hij vond haar toch wel érg leuk. Maar gelukkig had ze het adres van haar moeders huis gegeven, dus daar ging de man heen. Hij vertelde de vrouw die hem opendeed dat hij haar dochter graag wilde spreken. "Ik heb drie dochters," zei de vrouw. Ai, dacht de man, want hij was vergeten naar haar naam te vragen. Gelukkig had de vrouw een foto van haar drie dochters, en zonder problemen kon de man haar aanwijzen. De moeder keek de man geschokt aan. "Dat kan niet!" riep ze uit, "Die dochter is drie jaar geleden aan AIDS overleden!". Nu was het de man die geschokt was. Hij had het bed gedeeld met een geest! Met een noodgang is hij toen naar het ziekenhuis gegaan om de dokter daar te vragen of je ook AIDS kunt krijgen van seks met een besmette Geest...

Tja, over bijgeloof zouden we nog pagina's vol kunnen schrijven. Maar goed, wij hebben natuurlijk ook de wijsheid niet in pacht. Misschien kúnnen slangen wel weer tot leven komen nadat je ze dood slaat? Wij leren hier in elk geval ook nog steeds elke dag nieuwe dingen. Als het niet over Natuurkunde, Biologie of Computers is, dan toch in elk geval hoe je Banku met Okra-stew maakt, of hoe verschrikkelijk veel spelletjes je kan doen met zeven kiezelsteentjes.

Dat lijkt ons een mooie afsluiting. Heel veel groeten aan iedereen, en tot schrijfs! Wie weet kunnen we de volgende rondzendbrief zélf e-mailen...

Erik en Mariska