Ghana - Informatie

Wie zijn wij
Plaatsing
Brieven
Foto's

Informatie - Maart 2000

Hier wat algemene informatie van/uit Ghana. Ik gebruik hierbij de vragen die mijn vader me heeft gesteld. Het zal een beetje op thema zijn en hopelijk kom ik vandaag een beetje ver, maar aangezien er onweer is, vrees ik dat de stroom zo zal uitvallen. Tijdens regenbuien valt de stroom bijna altijd uit of wordt uitgezet (daar zijn we nog niet helemaal uit)

Onderwerpen

Onderwijs
Werk
Sociale Zekerheid
Andere buitenlanders en visie op het Westen
Bijgeloof
Vrije Tijd
Natuur
Stads Bestuur
VSO
Vervoer
Gezondheid
Taal
Kosten van levensonderhoud
Eten

Onderwijs

Terug naar top

Het onderwijs is in principe goed geregeld. Er is leerplicht tot en met de derde van de middelbare school. Het onderwijs in Ghana staat hoog aangeschreven in andere West-Afrikaanse landen. Er is overigens wel leerplicht, maar nog steeds gaan zeker niet alle leerlingen naar school en zeker de meisjes niet. Die moeten vaak thuis werken. Omdat er nergens geregistreerd staat wie er in Ghana wonen kan de regering verder ook niets doen om de leerlingen in de schoolbanken te krijgen. Het analfabetisme is zo'n 50% en dit is in het noorden van Ghana nog veel hoger.

Eerst gaan leerlingen naar de kindergarten voor ongeveer 24 maanden. Daarna is er de lagere school van 6 jaar. Na die 6 jaar gaan ze naar de JSS, de junior secondary school. Hierna doen ze een examen en kunnen eventueel doorleren in de SSS, senior secondary school (waar wij op les geven). Deze SSS is echter maar voor een kleine groep studenten weggelegd met genoeg hersens en vooral genoeg geld. Het zijn vaak jongens omdat meisjes ondertussen geacht worden andere taken in huis te doen en ondertussen aan de man gaan. De SSS is erg duur, omdat veel scholen internaten zijn. Hierdoor moeten studenten erg veel betalen aan eten, slapen ed.

Elk district heeft een school met een Science resource centrum. In deze school zijn een heleboel faciliteiten aanwezig om Science-onderwijs (biologie, natuurkunde, scheikunde) te geven. De bedoeling is dat andere scholen uit de regio ook naar het centrum komen met de gereedstaande bus, maar dat gebeurt helaas niet zo. Na de SSS kunnen studenten naar de universiteit of een andere vervolgopleiding.

Helaas zijn er heel weinig plaatsen beschikbaar op de universiteit en halen maar weinig studenten het SSS-examen, dus een heleboel studenten wachten een jaar of langer om toegelaten te worden. Ze moeten een toelatingsexamen doen (en tevens veel geld betalen om deze examens te kunnen doen). Als studenten eenmaal op de universiteit zitten worden ze goed opgeleid. Na hun universiteit zijn ze tevens verplicht een jaar National Service te doen om hun schulden terug te betalen. Deze service houdt meestal in dat ze een jaar lesgeven op een middelbare school tegen een kleine vergoeding en kost en inwoning. Zie ook de sectie onderwijs voor meer informatie over het Ghanese onderwijs systeem.

Studenten

Studenten zijn heel respectvol en beleefd. Ze staan braaf op als de leraar binnenkomt en als ze een antwoord geven staan ze ook op. Je kunt eventueel studenten alles laten doen als koken, wassen, nakijken etc, maar dat vinden we zelf wat overdreven. Ze komen wel altijd braaf water brengen. Leerlingen zijn dus ideale studentjes, behalve dat ze soms wel in slaap vallen omdat ze van 7:15 tot 16:00 in de schoolbanken moeten zitten. Er wordt hier trouwens nog wel aan lijfstraffen gedaan.

Na een half jaar hebben we wel hulp ingeroepen van studenten bij het huishouden. Zelf iedere zondag alle was met de hand doen werd ons toch te veel. We hebben toen de constructie bedacht dat we twee goed lerende meisjes met geldproblemen om assistentie vragen, en in ruil een deel van hun schoolgeld betalen. Dit heeft de rest van ons verblijf in Ghana goed gewerkt.

Werk

Terug naar top

De meeste mensen in Ghana zijn boer. Zij verbouwen hun eigen groenten als ui, tomaat, garden-egg, banaan, cassave en yam, en "cashcrops" als cacao en suikerriet. Dit gaat volledig met de hand en niet gemechaniseerd. Hier in de Western Region is tropisch regenwoud, dus het is hier heel vruchtbaar. Het land is vaak tussen de tropische bomen en wordt platgebrand om het te verbouwen. Wij hebben ook een groot stuk land achter ons huis, waar we ook allerlei dingen kunnen gaan verbouwen.
Behalve de boeren zijn veel vrouwen naaister, kapper of marktvrouw om hun waren te verkopen. De mensen hier verdienen niet veel, ongeveer 100.000 cedis (zo'n fl 50,-) per maand. Leraren verdienen 260.000 cedis (fl 130,-). Dit geld is onvoldoende om bijvoorbeeld "luuks" te leven. Electriciteit is namelijk erg duur en stromend water aanleggen of een telefoon is er zeker niet bij. Veel leraren klussen dus bij en alle andere werkers hebben ook wel wat extra zaakjes lopen.

Ook helpen vaak meerdere mensen mee om het geld binnen te brengen. Als kinderen oud genoeg zijn gaan ze werken, en moeder verkoopt bijvoorbeeld kleine snacks langs de weg. Een gezin verdient zo iets meer dan alleen een maandinkomen, en zal dus meer dan 100.000 cedis per maand te besteden hebben.
Dagloners worden bovendien gedurende de dag onderhouden door degene die hen heeft ingehuurd, en als ze van ver komen ook van onderdak voorzien.

Sociale zekerheid

Terug naar top

Sociale zekerheid zoals wij in Nederland kennen is er niet. De familie is er voor om te zorgen voor elkaar. De familie is dan in een groter verband dan alleen familie bij ons, je moet ook denken aan alle ooms en tantes etc. Oudere mensen werken vaak nog steeds en lijken nog erg kwiek. Als familie hun kinderen niet kan onderhouden, omdat ze zelf op het land werken worden de kinderen dikwijls gedropt bij oma of een broer/zus. Er is nu een pensioenschema opgezet voor sommige beroepen. Echter, dan moet je wel een vast contract hebben en de meeste mensen werken op afroep. Omdat niemand een vast inkomen heeft is het dus altijd maar van dag tot dag leven, wat minder tijd geeft om op lange termijn te denken.

Andere buitenlanders

Terug naar top

In ons kleine plaatsje zijn nog twee andere vrijwilligers. Eentje is Paul, een vrijwilliger (PeaceCorps) uit Amerika die op onze school scheikundeles geeft en de andere is Emma (ook VSO), die in het lokale ziekenhuis werkt als apotheker. Tevens is er een Cubaanse dokter in het dorp (die over een aantal weken echter overgeplaatst wordt) en.... een Nederlandse dame Corrie. Zij is getrouwd met een Ghanees en zij hebben jarenlang in Nederland gewoond. Echter Isaac, haar man, wilde graag iets doen voor zijn geboortedorp en dus zijn ze nu al 3 jaar in Ghana. Zij hebben hier een cementfabriekje en zijn een bar aan het bouwen en een huis.

In de loop van de tijd zijn Corrie en Isaac, met hun kinderen Paul en Orphelia, uitgegroeid tot zeer goede vrienden, en een handige brug tussen Ghanese en Nederlandse cultuur. In de twee jaar dat we in Asankrangwa zaten is hun bar steeds een beetje gegroeid, en het schijnt nu een hotspot te zijn voor de wat welgesteldere inwoners van het dorp. Er worden regelmatig feesten gegeven. Het huis is nog steeds niet af.
Vlak na kerstmis 2000 is Emma teruggegaan naar Engeland. Antonio, de Cubaanse dokter, is overgeplaatst naar een ziekenhuis in Tema, vlakbij Accra. Voor zover we weten werkt hij daar nog. In augustus 2001 zat Paul zijn PeaceCorps service er op en is ook hij terug naar huis in de Verenigde Staten gegaan. Eind september 2001 is Karolien geariveerd, een nieuwe VSO lab-assistent voor het ziekenhuis. Toevallig is zij ook Nederlands, en de laatste paar maanden van ons verblijf zijn we veel met haar opgetrokken en goede vrienden geworden. Ze is maar een jaar gebleven, en is inmiddels weer terug in Nederland. Nadat onze twee jaar er op zat zijn er twee nieuwe VSO leraren naar de school gekomen, Tony en Tobias. Hen hebben we echter nooit ontmoet.
Niet lang na ons vertrek, in juni 2002, is Isaac plotseling overleden. Corrie heeft besloten voorlopig met Paul en Orphelia in Asankrangwa te blijven wonen.

Visie op het westen

Daar groeit het geld aan de bomen en als je daar eenmaal woont ben je binnen. Ze beseffen echter niet dat het leven in het Westen veel duurder is. Wat ze zien: hun familieleden in het Westen die heel veel geld binnenbrengen. Echter, ze zien niet dat die zich uit de naad werken om geld te sturen en dat ze weten dat er verwacht wordt dat ze veel geld meenemen en dat ze daarom zo gul zijn met geld als ze in Ghana zijn. Overigens is het salaris natuurlijk een stuk hoger in het Westen, dus als er wat kan worden gespaard daar is het hier veel waard. Veel Ghanezen willen naar het Westen en proberen daarvoor contact te zoeken met buitenlanders om zo adressen en contacten te krijgen om weg te gaan.

Bijgeloof

Terug naar top

Er is bijgeloof, maar daar weet ik nog niet genoeg vanaf. Er bestaan naast de "normale" medicijnen ook allerlei lokale medicijnen en elk dorp heeft naast een hoofd ook een traditioneel hoofd van het dorp met hun eigen gebruiken.

Voorbeelden: In Asankrangwa zijn geen geiten, wat heel uitzonderlijk is in Afrika. Er zijn alleen schapen, omdat de lokale riviergod niet van geiten houdt.
Een leraar die veel thee met veel suiker drinkt heeft ons gevraagd of je van teveel suiker impotent wordt.

Vrije tijd

Terug naar top

Vrouwen hebben hier bijna geen vrije tijd. Aangezien de emancipatie hier niet zo veel heeft uitgehaald moeten de vrouwen het meeste werk doen. Zij zijn dus constant aan het werk. Alleen naar de kerk gaan is voor hun een uitje, dus ze gaan wel vaak. Mannen hebben wel vrije tijd en die gebruiken ze om langs te gaan bij vrienden, naar het cafe te gaan en spelletjes te doen. Wij doen in onze vrije tijd spelletjes, bezoeken mensen, lezen wat of schrijven een brief.

Natuur

Terug naar top

De Western Region is midden in het tropisch regenwoud. Het is er dus heel mooi met allerlei verschillende bomen en planten en je hoort overal vogels fluiten en kevertjes tjilpen. Er zijn ook een aantal natuurparken in Ghana, die allemaal zeker de moeite waard zijn. In twee natuurparken in deze regio zijn andere VSO-ers aan het werk om er een infrastructuur aan te leggen om zo toeristen te trekken.
We zijn er al bij een geweest (Ankasa natuurpark) en het was er erg mooi, maar wel heeeeel vochtig en warm. Er was ook een bamboebos wat heel speciaal was. We willen nog een bezoekje brengen aan de andere vrijwilliger in zijn park. In het noorden van Ghana is savanne. Dat is natuurlijk iets minder spectaculair, maar nog steeds interessant. We zijn er nog niet geweest, maar het is vast heel anders als hier. Er is helaas ook verwoestijning bezig, zodat delen van het noorden onvruchtbaar worden. De Sahara is namelijk ook niet zo heel ver weg.

Uiteindelijk zijn we inderdaad bij de andere vrijwilliger in Bia national parc geweest, en hebben ook verschillende reizen naar het noorden van Ghana gemaakt. Daar hebben we onder andere het Mole national parc bezocht, het grootste reservaat van Ghana. Daar hebben we onder meer olifanten, antilopen en bavianen in hun natuurlijke omgeving kunnen bewonderen.

Dieren

Er zijn veel dieren in Ghana. Er zijn een aantal wildparken waar een heleboel dieren worden gevonden zoals olifanten, apen, krokodillen en slangen. Aangezien wilde dieren zich niet snel vertonen zullen we ze zelf nooit tegen komen. In ons dorpje zouden de gevaarlijkste dieren de schorpioen, de mug en de slang zijn. Spinnen en kakkerlakken zijn er ook en ze zijn allemaal wat groter dan wij gewend zijn. Veel salamanders en kleine gekko's, veel mieren en kakkerlakken ook, maar dat is minder interessant om te vertellen. Er zijn hele mooie vogels. Hier in de buurt zijn hele grote aasgieren en witte vogels die best groot zijn. Ik heb de naam geweten, maar het is me ontschoten. De insecten hier zijn ook erg interessant. Hele grote kevers, sprinkhanen en duizendpoten.

Huisdieren

Huisdieren zoals wij ze kennen bestaan hier niet. De dieren moeten nuttig zijn en dan mogen ze wel om het huis zijn. Katten worden gebruikt om muizen te vangen (en om op te eten) en honden om de boel te bewaken. Eigenlijk zou je de kippen en schapen ook een huisdier kunnen noemen, want die zwerven ook om alle huizen heen.
Gedurende ons verblijf hebben we twee katten "aangenomen" die zijn komen aanlopen; Abena en Kofi. De meeste Ghanezen vonden het maar raar dat we onze katten namen gaven, helemaal omdat het "mensen-namen" zijn. Abena is in januari 2001 overleden, ze lag dood te gaan toen we terugkwamen van onze kerstvakantie. Kofi is tijdens onze laatste vakantie (augustus 2001) verdwenen. We vermoeden dat hij is opgegeten door leerlingen...

Stadsbestuur

Terug naar top

Oei, moeilijke vraag. Daar ben ik niet zo in thuis. In ieder geval is dit de districtshoofdstad, dus hier gebeurt het. Er is wel een of andere hoge pief hier. Gewoon hetzelfde als in Nederland dus. Behalve dat er ook een traditionele chief is, die ook nog een hoop macht heeft, maar andere. Hij organiseert festivals en wordt natuurlijk overal van op de hoogte gesteld. Veel regeringsbesluiten kunnen uiteindelijk pas uitgevoerd worden als de Chief het er mee eens is.
De school heeft een hoofdmeester die boven een assistant headmaster van de bovenbouw staat en boven de hoofdmeester van de lagere school en onderbouw. De hoofdmeester is erg goed, maar beslist vaak op eigen houtje, wat soms niet zo handig is.

VSO

Terug naar top

VSO is de organisatie die ons gestuurd heeft. In elk land waar vrijwilligers zitten heeft VSO een veldkantoor. Het kantoor in Ghana is in de hoofdstad Accra en wordt gerund door voornamelijk Ghanezen. Elk deel van Ghana heeft tevens een program manager aangewezen gekregen waar alle zaken mee besproken moeten worden. Als er dus iets is is hij/zij het aanspreekpunt. Elke 6 maanden komt de program manager op bezoek voor een (functionerings) gesprek, maar onze program manager kwam tussendoor meestal nog een keer langs. Bij het officiele gesprek wordt er gekeken wat er bereikt is en wat er nog moet gebeuren. Tevens gaat hij dan ook met de hoofdmeester praten. Maar ook tijdens de informelere bezoeken wordt er van alles uitgewisseld. Wij waren zelf erg tevreden over deze vorm van contact met VSO.

Vervoer

Terug naar top

Bijna niemand hier heeft eigen vervoer behalve de benenwagen. Soms zie je nog wel eens een verdwaalde fiets of een motor, maar in dit kleine stadje is dat alles. In de grote stad hebben misschien meer mensen een auto. Voor het reizen wordt dus openbaar vervoer gebruikt. Er zijn bussen en kleine bestelbusjes (tweedehands uit het westen, ook veel met Nederlands opschrift) waarin dan heel wat mensen worden gepropt. Men vertrekt als het busje vol is. Deze busjes worden trotro's genoemd.
Helaas zijn de wegen hier niet al te best, dus het komt erg vaak voor dat er lekke banden zijn. Er is zelfs een treinverbinding tussen drie grote steden (Accra, Takoradi en Kumasi), maar die is niet heel snel en niet goedkoper. Vervoer is hier trouwens relatief duur.
In een latere brief hebben we een denkbeeldige maar realistische trotro rit beschreven.

Gezondheid

Terug naar top

Mensen worden hier gemiddeld 53 jaar. Veel zullen nooit naar een dokter of ziekenhuis gaan. Dat is namelijk erg duur. Overigens moet de familie gedurende de ziekenhuisperiode voor eten en drinken zorgen. Veel kinderen eten hier niet goed. Het eten kan heel eenzijdig zijn met vooral pap van mais. Vitaminen worden weinig gegeten, omdat fruit natuurlijk best duur is en niet echt vult. De groenten die worden gebruikt (wat er niet veel zijn) worden helaas geheel kapot gekookt, dus dat is ook minder gezond.

De hygiene laat nog wel te wensen over, omdat er een open rioolsysteem is waar allerlei dieren uit drinken en eten. Tevens zijn er een aantal vuinisbelten in de stad waar alles wordt gedumpt en waar ook veel dieren van eten en af en toe mensen in rondzwerven. Daar vind je veel aasgieren.

Aids

Er komt hier zeker Aids voor. De statistieken zijn er nog niet uit, maar men vreest dat het hier de komende tijd ook erg uit de hand kan lopen. De huidige schattingen liggen rond de 5%, nog net onder de grens die de VN voor een "epidemie" heeft gedefinieerd. Men weet dat het er is, maar men doet er weinig aan. Het gebruik van een condoom is taboe, want er moeten tenslotte kindertjes komen en mannen vinden het niet prettig. Vrouwen kunnen er al helemaal niet om vragen. Helaas kunnen mannen meerdere vrouwen hebben en gaan ze ook wel eens vreemd, wat ook weer niet zo goed is om de aidsverspreiding in te dammen.
In de twee jaar die we uiteindelijk in Ghana hebben gewoond hebben we persoonlijk niemand met Aids gekend. Althans, voor zover wij weten... Van (VSO) collega's in het ziekenhuis hebben we echter wel begrepen dat het veel voorkomt, ook in Asankrangwa. Tijdens onze Science-lessen hebben we beiden uitgebreid aandacht besteed aan seksuele voorlichting en geslachtsziekten. Daaruit bleek echter dat onze leerlingen zeer vol zaten met bakerpraatjes en vooroordelen over seks, aids en voorbehoedsmiddelen. Natuurlijk hebben we hard geprobeerd die te bestrijden, maar hoeveel effect dit heeft gehad blijft een vraag...

Taal

Terug naar top

De taal die hier wordt gesproken is Twi. Het is voor de meeste hier de eerste taal. De officiele landelijke taal is Engels, en dat is ook waar ze in het voortgezet onderwijs in worden onderwezen. Veel Ghanezen kunnen wel 4 of 5 talen spreken. Er zijn bijna 100 verschillende talen in Ghana.

Kosten

Terug naar top

Het leven is vergeleken met de prijzen in Nederland goedkoop, maar voor de mensen zelf duur, omdat zij relatief minder verdienen. We kunnen zelf voor 5000 cedis per dag met ons tweeen goed eten en drinken, wat minder dan een euro is. Men verdient hier zo'n 50/100 euro per maand, dus je ziet dat wij dan wel heel erg luuks eten. We eten namelijk best vaak vlees en dat is natuurlijk heel duur. Vis is hier goedkoper. Het reizen is erg duur voor de mensen en electriciteit, telefoon en sromend water ook.

Bekijk hier Ghanese bankbiljetten.

Eten

Terug naar top

Men eet hier het liefst soep met een klont vulling. Dat kan fufu zijn of banku of iets anders. Met eet met de handen en gebruikt de klont om de soep mee op te scheppen. Klont klinkt misschien een beetje vies, maar dat is het niet hoor. Het is meestal erg smakelijk. Vooral de soep is hier altijd erg goed, maar wel heet. Fufu is het voedsel dat het meeste wordt gegeten, maar het is erg arbeidsintensief. Je moet zo'n 2 uur cassave en plantain stampen.

Bekijk hier foto's van wat karakteristieke Ghanees groente en fruit, en hier een foto van het stampen van fufu.

Water

Water is een probleem hier, maar dan vooral schoon water. Er zijn in de stad een paar punten waar je water kan halen. De zijn relatief schoon. Er is ook soms wel stromend water, maar daar moet je wel op zijn aangesloten en dat water stroomt maar een aantal uren per dag. Er zijn echter ook mensen die gewoon in het riviertje baden en drinken, en dat is erg vies water.
Op onze campus hebben wij dichtbij een waterpunt met redelijk schoon water, maar een stukje lopen verder is een borehole, waar heel schoon, drinkbaar water uitkomt. We filteren het nog wel voor de zekerheid. Normaal gesproken hoeven we het water uit de borehole niet zelf te halen. De studentjes komen het brengen. Ze komen dan met een emmer op hun hoofd naar ons huis toe. Nu is het echter vakantie, dus nu doen we het zelf.